Het centrum voor ontleding van de registreerbanden

Op elk krachtvoertuig, en dat weet iedereen beslist, staat een toestel met registreerband, dat een „afdruk” maakt van de afgelegde ritten. Maar weten wij allen wel dat de ontleding van die registreerbanden thans in één enkel bureau gedaan wordt en dat, dank zij die nieuwe organisatie van dit werk, de veiligheid van het treinverkeer verhoogd wordt?

Vroeger gebeurde de controle van de registreerbanden in de respectieve tractiewerkplaatsen die dat werkje volgens hun eigen plaatselijke mogelijkheden opknapten. Er kon alsdan geen sprake van zijn snel een systematische en objectieve ontleding te bekomen. Het was vooral niet mogelijk aldus de aanwijzingen te bekomen die thans geleverd worden door het werk dat een gespecialiseerd personeel in een gecentraliseerd bureau verricht.

 De ontleding van de registreerbanden

De ontleding van de registreerbanden had drie doeleinden:

• het opsporen van de snelheidsoverschrijdingen die anders ongemerkt zouden voorbijgaan;
• het controleren van de waakzaamheid der bestuurders;
• het controleren van de werking der registreertoestellen.

Dank zij het samenbrengen, in één enkel centrum, van gespecialiseerde ontleders, kunnen bijkomende controles met een beperkt personeel uitgevoerd worden. Daar, in tegenstelling met de stoomlocomotieven, al de diesel- en elektrische krachtvoertuigen met een registreertoestel uitgerust zijn, vertegenwoordigt de ontleding van de verschillende banden derhalve een arbeidsvolume dat, in enkele jaren tijds, meer dan verdubbeld is omdat er thans een groter aantal banden verwerkt moet worden, maar vooral omdat er een groter aantal controles dient uitgevoerd te worden, zoals wij trouwens zullen zien. Het werk wordt nochtans uitgevoerd door een effectief van dertig bedienden, wat minder is dan de helft van het totaal aantal bedienden dat in de verschillende werkplaatsen met de ontleding van de banden belast was.

Dank zij de centralisatie is het kwantitatief rendement dus sterk toegenomen en is de kwaliteit van het werk op merkwaardige wijze verbeterd.

Het toezichtspersoneel levert o.m. type-banden, tabellen en allerhande documentatiemateriaal, wat de ontleders die een uitstekende kennis van de reglementen moeten bezitten, in staat stelt elke inbreuk op een perfecte besturing op te sporen.

Enkele cijfers geven een idee van de belangrijkheid van het maandelijks werk:

• 9.500.000 km treinritten worden nagezien;
• ongeveer 2.500 werkbladen worden naar het centrum gezonden omdat ze een opdracht bevatten die met behulp van de registreerbanden kan worden gecontroleerd;
• al de formulieren die door de stations en door de seingevers aan de bestuurders worden afgeleverd, worden ontleed om elke eventuele anomalie tussen de gegeven bevelen en de bestaande reglementen recht te zetten;
• 4.500 ontlede banden worden in de archieven geklasseerd; aldus kunnen de treinritten van de krachtvoertuigen dadelijk teruggevonden worden wanneer er een vraag om inlichtingen binnenkomt;
• per maand geven al deze banden aanleiding tot het opstellen van gemiddeld 275 onregelmatigheidsbulletins ten laste van de bestuurders en van het personeel van de werkplaatsen en depannageposten, waardoor de aandacht op de begane fouten gevestigd wordt;
• een vijftigtal waarschuwingen worden naar de verschillende tractiewerkplaatsen gezonden om ze in te lichten over de gebreken die aan de krachtvoertuigen geconstateerd worden;
• verschillende diensten van de N.M.B.S. ontvangen de door hen gevraagde inlichtingen betreffende:
  • sporadische controles waaraan de bestuurders onderworpen worden;
  • betwistingen omtrent vertragingen;
  • berekeningen van rijtijden;
  • technische vaststellingen (dank zij die inlichtingen kunnen allerlei nieuwigheden op het stuk van de tractie- en remmingsorganen gevolgd worden);
  • de toestand van de krokodillen;
  • ongevallen (in dat opzicht vervult de registreerband een zeer belangrijke rol in het onderzoek naar het gedrag van de bestuurder, vooral wanneer het Gerecht erbij betrokken wordt).

 Typen van registreertoestellen

Thans gebruikt de N.M.B.S. de volgende toestellen:

• de „Teloc”-toestellen die het rijden over de positief gepolariseerde krokodillen van de gesloten waarschuwingsseinen registreren;
• de verbeterde „Teloc”-toestellen die aangevuld werden met de nodige relais voor het registreren van het rijden over de negatief gepolariseerde krokodillen van de open waarschuwingsseinen op het net van de S.N.C.F. (deze toepassing wordt eveneens op de lijnen van de N.M.B.S. overwogen);
• de verbeterde „Teloc”-toestellen die aangevuld werden met een apparatuur om de INDUSI-bakens te registreren op het net van de D.B. (controle van het gesignaliseerde snelheidsverval);
• de „Hasler”-toestellen type RT 12, waarmee een van de meest geperfectioneerde registreringen bekomen wordt.

 Een meer en meer technische opdracht

De veiligheid van het treinverkeer is voornamelijk gebaseerd op het in acht nemen van de seinen die de rit van de treinen regelen, zowel op het gebied van het doorrijden of het stoppen, als op dat van de toegestane snelheid.

Gedurende lange tijd werden de krokodillen en de registreertoestellen (met registreerband en waakzaamheidsfluit) enkel beschouwd als geschikte middelen om, enerzijds, de bestuurder te helpen door zijn aandacht te vestigen op bepaalde seinen en, anderzijds, om zijn gedrag te onderzoeken. In zijn geheel genomen, was het systeem krokodil-borstel eerder een controlemiddel dan wel een technisch hulpmiddel om de rit van de treinen te regelen.

Thans worden de krachtvoertuigen trapsgewijze uitgerust met een inrichting voor automatisch stoppen, die door de krokodil in werking gesteld wordt wanneer de bestuurder in gebreke blijft. Bovendien wordt de werkelijke snelheidsvermindering gecontroleerd die de bestuurders vanaf het aankondigings-sein moeten in acht nemen.

Gelet op de verhoogde waakzaamheid en de veiligheid die ze met zich brengen, mag men zeggen dat de tamelijk beperkte uitgave voor de 3.000 krokodillen en de 1.200 registreertoestellen zeer gerechtvaardigd is.

De vakbekwaamheid van de bestuurders en het systeem krokodil-borstel, aangevuld met de automatische waakinrichting, schenken voldoening. In de toekomst (zie „Het Spoor” nr 111 van november 1965) zullen toestellen gebruikt worden (baken of in het spoor gelegde kabel) die de bestuurder een groter aantal inlichtingen zullen verstrekken welke in de bestuurderscabine zelf gereproduceerd zullen worden en hem, inzonderheid, zullen aanduiden hoe hij de snelheid moet verminderen en de remming regelen. Door het in gebruik nemen van die nieuwe toestellen, zal het centrum voor ontleding dan de controle krijgen over een stelsel van treinbesturing, dat hoe langer hoe meer geautomatiseerd zal zijn.

In dit perspectief gezien, wordt het centrum voor ontleding meer en meer een hulpdienst van de techniek, zonder daarom zijn belangrijke psychologische rol ten dienste van de waakzaamheid te laten varen.