Communicatiecentrum noord

 Hoe het ontstond

Zoals het oorspronkelijk was omgevat, omvatte het ontwerp van stadsvernieuwing in de wijk van het Brusselse Noordstation de bouw van talrijke torengebouwen om er verschillende diensten en besturen te huisvesten, waardoor een belangrijk handels- en communicatiecentrum zou ontstaan: het World Trade Center (WTC).

Dat complex moest gericht zijn op de wereldhandel en dus geschikt zijn om tal van bezoekers te ontvangen.

In verband daarmee besloot het Ministerie van Verkeerswezen in de buurt een centrum te bouwen waarin de verschillende vervoertakken, zowel stadsvervoer, verbindingen met het randgebied, vervoer en internationaal vervoer, zouden worden gegroepeerd.

Het oorspronkelijke ontwerp van het CCN omvatte vier ondergrondse en zes bovengrondse niveaus, met tussen de torengebouwen twee voetgangersbruggen.

Benevens het metrostation zou het gebouw ook het busstation omvatten, net als de verbinding met het spoorwegstation, de lokettenzaal van de MTVB, de loopbruggen naar het WTC, naar het Rogierplein en naar Schaarbeek; het postsorteercentrum, de Air Terminus van Sabena, de bureaus van de Regie voor Maritiem Transport en parkeerruimten.

 Wat het nu is

De economische crisis en de stagnatie in die wijk hebben de uitvoering van dit grootse project gedwarsboomd, zodat er een CCN van bescheidener formaat tot stand is gekomen.

In 1974 werd gestart met de bouw van het metrostation, het busstation, de lokettenzaal van de MIVB en de publieke verbinding met het spoorwegstation, die in 1976 in gebruik werden genomen. Nu moest nog alleen het gebouw opgetrokken worden.

In 1979 besloot het Ministerie van Verkeerswezen zijn oorspronkelijk ontwerp te vereenvoudigen.

Zo heeft het CCN in zijn huidige vorm, benevens het niveau 0 met het busstation (niveau Vooruitgangstraat), 3 ondergrondse en 6 bovengrondse niveaus:

• niveau - 3: bestemd om later als parkeerruimte te worden gebruikt
• niveau - 2:
  • laadperrons voor de Post
  • verschillende lokalen voor de Regie der Luchtwegen en de Luchtvaart (archief, drukkerij enz.)
  • parkeerruimte
• niveau -1: metrostation
• niveau 0: busstation
• niveau + 1: lokettenzaal MIVB, verbinding met het spoorwegstation, nieuw restaurant van de NMBS, handelslokalen, postkantoor
• hogere niveaus: bureaus voor de Regie der Luchtwegen en de Luchtvaart

 Structuur van het gebouw

Daar het gebouw in twee afzonderlijke fasen van verscheidene jaren zou worden opgetrokken, moesten de funderingen zo worden gemaakt dat er kon worden gewerkt onder het autobusstation en onder het metrostation dat tijdens de hele tweede fase verder moest worden geëxploiteerd.

Dit leidde tot de bouw van een periferische ring van diepwanden waarin 150 metalen kolommen werden geperst.

Het funderingsniveau van al de dragende elementen ligt 52 meter onder het straatniveau.

Dank zij de toegepaste bouwtechniek konden alle voor het openbaar vervoer bestemde niveaus binnen een bijzonder korte termijn worden aangelegd.

Daartoe werd de bouw tegelijkertijd uitgevoerd boven en onder de grondplaat van het niveau 0, welke plaat op de grond werd gemaakt en op al de funderingen steunt. Het gebouw heeft een lengte van 220 m en een breedte van 60 m boven de grond en van 80 m onder de grond.

Ook de werken in de tweede fase boven de lokettenzaal konden binnen een zeer korte termijn (26 maanden) worden uitgevoerd dank zij een nagenoeg volledig geprefabriceerde constructie.

 De perrons van het spoorwegstation

Naclat de metro in de diepte tegenover het spoorwegstation was gebouwd, werd vastgesteld dat de perrons flink waren verzakt. Een studie en een terreinonderzoek toonden aan dat die verzakkingen veroorzaakt waren door de stijging van het grondwaterpeil (grondwaterspiegel) als gevolg van de metrowerken.

In 1980 hebben erge verzakkingen met putten tot 2 meter diep aangetoond dat er grote holle ruimten voorkwamen in de aanaarding in de zone van de perrons. Er moesten dringend belangrijke werken worden uitgevoerd, zoals het opvullen van die holten en het vernieuwen van de perrons.

Met de nieuwe wijze van aanleg kan bij latere verzakkingen het niveau van de perrons eventueel worden aangepast.

Daartoe werd de draagplaat van de perrons los van de eigenlijke perronplaat aangelegd. Elke perronplaat rust op funderingsbalken die evenwijdig met de sporen lopen en kabelsleuven vormen.

Mochten zich later verzakkingen voordoen in de funderingen, dan kan de perronplaat in haar geheel met vijzels of kriks tot de vereiste hoogte worden opgetild.

Dank zij een gedetailleerde studie, een aanpassing van het verkeer per perron en het gebruik van voorlopige perrons konden die moeilijke werken in zeer korte tijd worden uitgevoerd, zonder al te veel last voor de reizigers en zonder de exploitatie van het station veel te storen.

 De toekomst van het CCN

Niettegenstaande het programma ten opzichte van de oorspronkelijke plannen enigszins werd besnoeid, zal het Communicatiecentrum Noord in de toekomst van de Brusselse agglomeratie een belangrijke rol spelen bij de verwerking van het pendelverkeer en het verkeer van de mensen die hun beroep of hun activiteit uitoefenen in de gebouwen van de vernieuwde Noordwijk.

Dit merkwaardige voorbeeld van integratie van de verschillende takken van het openbaar vervoer heeft geleid tot een communicatiecentrum dat op een bevoorrechte plaats ligt op enkele stappen van het stadscentrum, de tentoonstellingszalen en de zakenwijken.